Gids — 5 min leestijd
De gezinswoning erven: vrijstelling voor de partner
Voor de meeste gezinnen is de woning het grootste bestanddeel van het vermogen. Het goede nieuws: in Vlaanderen erft de langstlevende partner de gezinswoning volledig vrij van erfbelasting, ongeacht de waarde. Maar de vrijstelling heeft voorwaarden, en ze geldt alleen voor de partner — niet voor de kinderen. Dit artikel zet de regels op een rij.
Wat houdt de vrijstelling precies in?
Erft de langstlevende partner (een deel van) de gezinswoning, dan betaalt hij of zij daarop geen euro erfbelasting. De vrijstelling is onbeperkt in bedrag: of de woning nu € 250.000 of € 1.000.000 waard is, het partnerdeel blijft volledig buiten schot. Dat is een aanzienlijk verschil met de gewone tarieven, waar 27% geldt boven € 250.000.
De vrijstelling geldt zowel wanneer de partner de volle eigendom erft als wanneer hij of zij enkel het vruchtgebruik krijgt — het meest voorkomende scenario wanneer er kinderen zijn. In dat geval wordt het vruchtgebruik van de partner vrijgesteld, terwijl de kinderen op hun blote eigendom wél erfbelasting betalen volgens de gewone tarieven in rechte lijn.
Wie telt als partner?
Drie categorieën komen in aanmerking. Gehuwden, uiteraard. Wettelijk samenwonenden, die een verklaring van wettelijke samenwoning hebben afgelegd bij de gemeente. En feitelijk samenwonenden, op voorwaarde dat ze op het moment van overlijden minstens één jaar ononderbroken samenwonen en een gemeenschappelijke huishouding voeren.
Voor feitelijk samenwonenden is bewijs het aandachtspunt: de inschrijving op hetzelfde adres in het bevolkingsregister vormt een sterk vermoeden, maar de gemeenschappelijke huishouding moet reëel zijn. Wie samenwoont zonder wettelijke verklaring doet er goed aan die situatie te formaliseren — een verklaring van wettelijke samenwoning is een eenvoudige gemeentelijke formaliteit die de fiscale zekerheid meteen vergroot.
Wat telt als gezinswoning?
De gezinswoning is de woning die op het moment van overlijden de gezamenlijke hoofdverblijfplaats van de partners was. Een tweede verblijf aan de kust, een opbrengsteigendom of een woning die al jaren verhuurd wordt, komt niet in aanmerking — daarop gelden de gewone tarieven op het onroerend deel.
De wetgever voorziet wel begrip voor situaties van overmacht. Verbleef een van de partners op het einde van zijn leven noodgedwongen elders, bijvoorbeeld in een woonzorgcentrum, dan verliest de woning haar statuut van gezinswoning niet. Ook een feitelijke scheiding kan de beoordeling beïnvloeden; in zulke grensgevallen loont het om vooraf advies in te winnen.
De extra vrijstelling op roerend vermogen sinds 2026
De vrijstelling voor de gezinswoning staat niet alleen. Sinds 1 januari 2026 betaalt de langstlevende partner ook geen erfbelasting op de eerste € 75.000 aan roerende goederen — spaargeld, beleggingen, huisraad. Voorheen bedroeg die vrijstelling € 50.000; de verhoging is een van de opvallendste wijzigingen van 2026.
Concreet betekent dit dat een langstlevende partner die de gezinswoning plus € 75.000 spaargeld erft, in Vlaanderen helemaal geen erfbelasting betaalt. Pas op het roerend vermogen boven die grens beginnen de gewone tarieven te lopen: 3% tot € 50.000, 9% tot € 250.000 en 27% daarboven, berekend op het deel boven de vrijstelling.
En de kinderen?
De vrijstelling voor de gezinswoning is strikt persoonlijk voor de partner. Kinderen die (een deel van) de gezinswoning erven, betalen daarop gewoon erfbelasting tegen de tarieven in rechte lijn: 3% tot € 50.000, 9% van € 50.000 tot € 250.000 en 27% daarboven, berekend op hun deel van het onroerend vermogen.
Bij het eerste overlijden valt dat vaak mee: de kinderen erven dan meestal enkel de blote eigendom, waarvan de belastbare waarde daalt naarmate de vruchtgebruiker jonger is. Het echte fiscale gewicht komt bij het tweede overlijden, wanneer de kinderen de volle eigendom van de hele woning aangeven. Wie dat wil verzachten, bekijkt best tijdig technieken zoals schenken — daarover lees je meer in de andere gidsartikelen, en je kan de impact simuleren op de homepage. Dit artikel is informatief en geen juridisch advies.
Benieuwd wat dit voor jouw nalatenschap betekent?
Veelgestelde vragen
Geldt de vrijstelling ook als we feitelijk samenwonen?
Ja, op voorwaarde dat jullie op het moment van overlijden minstens één jaar ononderbroken samenwonen en een gemeenschappelijke huishouding voeren. Gehuwden en wettelijk samenwonenden hoeven geen wachttijd te respecteren voor de gezinswoning.
Betalen de kinderen erfbelasting op de gezinswoning?
Ja. De vrijstelling geldt alleen voor de langstlevende partner. Kinderen betalen op hun deel de gewone tarieven in rechte lijn: 3% tot € 50.000, 9% tot € 250.000 en 27% daarboven, apart berekend op het onroerend deel dat ze erven.
Blijft de vrijstelling gelden als mijn partner in een woonzorgcentrum verblijft?
In principe wel: wie zijn hoofdverblijfplaats door overmacht — zoals een opname in een woonzorgcentrum — niet meer in de woning heeft, verliest het statuut van gezinswoning niet. De woning moet wel tot dan de gezamenlijke hoofdverblijfplaats geweest zijn.
Disclaimer. Deze simulator geeft een indicatieve berekening op basis van de Vlaamse tarieven zoals van kracht op 1 januari 2026, met een vereenvoudigd verdelingsmodel (vruchtgebruik en huwelijksvermogensrecht worden niet gemodelleerd). Dit is geen juridisch of fiscaal advies. Raadpleeg voor een sluitende successieplanning altijd een notaris of vermogensplanner.